Systematik / Arten

Derzeit sind in etwa 11.000 Species beschrieben, Schätzungen gehen jedoch davon aus, dass es wohl mindestens 17.000 Ameisenarten auf unserem Planeten gibt.

Aus diesem Grunde möchte ich zwecks Übersichtlichkeit nicht einen Versuch wagen, alle Arten hier aufzulisten (dies würde sicherlich im Chaos enden), sondern vielmehr einzelne Gebiete/Länder beschreiben und dann die Syystematik anhand der dort vorkommenden - oder besser bislang beschriebenen - Arten Stück für Stück entschlüsseln.

Eigene Plätze sollen hier die größten Arten, wie Paraponera clavata oder Camponotus gigas, die Arten mit den interessantesten Giften, wie Myrmecia spp., die Treiberameisen oder die Sklavenjäger, wie beispielsweise Polyergus erhalten.

Wo sie mir bekannt sind werde ich länderspezifisch auch Listen über bestimmte Gefährdungsgrade einzelner Arten wiedergeben. Gerne nehme ich hier Hilfe bei der Zusammenstellung an.

Dr. Dirk Weickmann im September 2007

Die 114 in Deutschland vorkommenden Arten (nach B.Seifert - Die Ameisen Mittel- und Nordeuropas):

001

Anergates atratulus

Schenck

1852

002

Aphaenogaster subterranea

Latreille

1798

003

Camponotus aethiops

Latreille

1798

004

Camponotus fallax

Nylander

1856

005

Camponotus herculeanus

Linnaeus

1758

006

Camponotus ligniperda

Latreille

1802

007

Camponotus piceus

Leach

1825

008

Camponotus truncatus

Spinola

1808

009

Camponotus vagus

Scopoli

1763

010

Crematogaster scutellaris

Olivier

1791

011

Crematogaster sordidula

Nylander

1849

012

Dolichoderus quadripunctatus

Linnaeus

1771

013

Formica aquilonia

Yarrow

1955

014

Formica bruni

Kutter

1967

015

Formica cinerea

Mayr

1853

016

Formica cunicularia

Latreille

1798

017

Formica exsceta

Nylander

1846

018

Formica foreli

Bondroit
Emery

1918
1909

019

Formica forsslundi

Lohmander

1949

020

Formica fusca

Linnaeus

1758

021

Formica fuscocinerea

Forel

1874

022

Formica lemani

Bondroit

1917

023

Formica lugubris

Zetterstedt

1828

024

Formica lusatica

Seifert

1997

025

Formica picea

Nylander

1846

026

Formica polyctena

Förster

1850

027

Formica pratensis

Retzius

1783

028

Formica pressilabris

Nylander

1846

029

Formica rufa

Linnaeus

1761

030

Formica rufibarbis

Fabricius

1793

031

Formica sanguinea

Latreille

1798

032

Formica selysi

Bondroit

1918

033

Formica truncorum

Fabricius

1804

034

Formica uralensis

Ruzsky

1895

035

Formicoxenus nitidulus

Nylander

1846

036

Harpagoxenus sublaevis

Nylander

1849

037

Hypoponera punctatassima

Roger

1859

038

Hypoponera schauinslandi

Emery

1899

039

Lasius alienus

Förster

1850

040

Lasius bicornis

Förster

1850

041

Lasius brunneus

Latreille

1798

042

Lasius carniolicus

Mayr

1861

043

Lasius citrinus

Emery

1922

044

Lasius distinguendus

Emery

1916

045

Lasius emarginatus

Olivier

1792

046

Lasius flavus

Fabricius

1782

047

Lasius fuliginosus

Latreille

1798

048

Lasius jensi

Seifert

1982

049

Lasius meridionalis

Bondroit

1920

050

Lasius mixtus

Nylander

1846

051

Lasius myops

Forel

1894

052

Lasius neglectus

van Loon et al.

1990

053

Lasius niger

Linnaeus

1758

054

Lasius paralienus

Seifert

1992

055

Lasius platythorax

Seifert

1991

056

Lasius psammophilus

Seifert

1992

057

Lasius reginae

Faber

1967

058

Lasius sabularum

Bondroit

1918

059

Lasius umbratus

Nylander

1846

060

Leptothorax acervorum

Fabricius

1793

061

Leptothorax gredleri

Mayr

1855

062

Leptothorax kutteri

Buschinger

1965

063

Leptothorax muscorum

Nylander

1846

064

Leptothorax pacis

Kutter

1950

065

Linepithema humile

Mayr

1868

066

Manica rubida

Latreille

1802

067

Messor structor

Latreille

1798

068

Monomorium pharaonis

Linnaeus

1758

069

Myrmecina graminicola

Latreille

1802

070

Myrmica bibikoffi

Kutter

1963

071

Myrmica gallienii

Bondroit

1920

072

Myrmica hellenica

Finzi

1926

073

Myrmica hirsuta

Elmes

1978

074

Myrm. (Symbiomyrma) karavajevi

Arnoldi

1930

075

Myrmica lobicornis

Nylander

1846

076

Myrmica lobulicornis

Nylander

1857

077

Myrmica lonae

Finzi

1926

078

Myrmica rubra

Linnaeus

1758

079

Myrmica ruginodis

Nylander

1846

080

Myrmica rugulosa

Nylander

1849

081

Myrmica sabuleti

Meinert

1861

082

Myrmica salina

Ruzsky

1905

083

Myrmica scabrinodis

Nylander

1846

084

Myrmica schencki

Viereck
Emery

1903
1895

085

Myrmica specioides

Bondroit

1918

086

Myrmica sulcinodis

Nylander

1846

087

Myrmica vandeli

Bondroit

1919

088

Myrmoxenus ravouxi

André

1896

089

Plagiolepis pygmaea

Latreille

1798

090

Plagiolepis vindobonensis

Lomnicki

1925

091

Plagiolepis xene

Stärcke

1936

092

Polyergus rufescens

Latreille

1798

093

Ponera coarctata

Latreille

1802

094

Ponera testacea

Emery

1895

095

Solenopsis fugax

Latreille

1798

096

Stenamma debile

Förster

1850

097

Strongylognathus testaceus

Schenck

1852

098

Tapinoma ambiguum

Emery

1925

099

Tapinoma erraticum

Latreille

1798

100

Temnothorax affinis

Mayr

1855

101

Temnothorax albipennis

Curtis

1854

102

Temnothorax corticalis

Schenck

1852

103

Temnothorax crassispinus

Karavajev

1926

104

Temnothorax interruptus

Schenck

1852

105

Temnothorax nigriceps

Mayr

1855

106

Temnothorax nylanderi

Förster

1850

107

Temnothorax parvulus

Schenck

1852

108

Temnothorax saxonicus

Seifert

1995

109

Temnothorax tuberum

Fabricius

1775

110

Temnothorax unifasciatus

Latreille

1798

111

Tetramorium caespitum

Linnaeus

1758

112

Tetramorium impurum

Förster

1850

113

Tetramorium moravicum

Kratochvil

1941

114

Tetramorium sp. C

Schlick-Steiner et al

2006

Leider sind von den 114 in Deutschland vorkommenden Arten 11 nach den Gefährdungskategorien der Roten Liste Deutschlands als vom Aussterben bedroht einzustufen. Darunter sind auch so interessante Arten wie die obligatorischen Sklavenjäger Polyergus und Myrmoxenus.
Rote Liste der vom Aussterben bedrohten in Deutschland vorkommenden Ameisenarten; in alphabetischer Reihenfolge (bitte anklicken)